Nước thải mủ cao su: vì sao phải nâng pH trước khi châm PAC
Nước thải cao su không khó vì bẩn, mà khó vì mủ còn lại ở dạng keo rất ổn định. Châm PAC vào nước pH 4,5 mà không nâng pH trước thì gần như không có phản ứng gì xảy ra, dù liều có tăng gấp đôi.
Vì sao mủ khó lắng
Hạt cao su trong nước được bao bởi lớp protein và phospholipid, mang điện âm và đẩy nhau. Amoniac dùng để bảo quản mủ làm lớp vỏ này càng bền. Kết quả là nước thải đục như sữa, để yên hàng giờ vẫn không lắng.
Phá lớp vỏ đó cần hai việc cùng lúc: nén lớp điện tích bằng chất keo tụ, và đưa pH về vùng nhôm thủy phân mạnh.
Nâng pH trước, keo tụ sau
Nước thải sơ chế mủ thường có pH 4,5–5,5 do axit formic hoặc axit axetic dùng để đông mủ. Ở pH này PAC thủy phân rất kém và gần như không tạo được các polymer nhôm hoạt động. Nâng lên 6,5–7,5 bằng vôi hoặc xút trước khi châm PAC.
Lượng vôi nên thử bằng cốc: hòa sữa vôi 10%, châm từng 0,2 mL cho tới khi pH đạt 7,0. Đừng nâng quá 8,0 vì nhôm bắt đầu tan lại và nước sẽ đục trở lại sau lắng, lúc đó rất khó cứu.
Liều theo từng dòng nước
Một nhà máy cao su thường có ba dòng nước khác tính chất. Trộn chung rồi tính một liều duy nhất là cách nhanh nhất để vừa tốn hóa chất vừa không đạt.
| Dòng nước | pH vào | PAC 28% (mg/L) | PAM anion (mg/L) |
|---|---|---|---|
| Nước serum | 4,5–5,5 | 200–400 | 4–8 |
| Nước rửa máy ly tâm | 5,5–6,5 | 100–200 | 2–4 |
| Nước thải tổng sau điều hòa | 6,0–7,0 | 150–300 | 3–6 |
Amoni là bài toán riêng
Nước thải cao su chứa amoni từ 100 đến 400 mg/L. PAC không xử lý được amoni, và không có liều PAC nào thay được bể nitrat hóa khử nitrat. Nếu nguồn tiếp nhận quy định chặt về amoni, phải tính bể sinh học hai bước hoặc stripping ngay từ khâu thiết kế.
Nên kiểm tra amoni trước khi chọn công suất bể sinh học, đừng giả định theo lưu lượng nước.
Bùn mủ và ép bùn
Bùn từ keo tụ nước thải cao su dẻo, dính và khó ép. Dùng PAM cation trọng lượng phân tử cao cho máy ép bùn, liều 3–6 kg/tấn bùn khô. Nếu bùn vẫn dẻo, tăng tỉ lệ vôi hoặc trộn thêm phụ gia khô trước khi ép.
Xả bùn đúng hẹn quan trọng hơn tăng liều polymer. Bùn lưu quá 8 giờ trong bể lắng sẽ bị yếm khí, nổi lên và mang mủ trở lại dòng nước ra.
FAQ
Câu hỏi thường gặp
Có thể châm PAC trực tiếp vào nước thải pH 4,5 không?
Không nên. Ở pH dưới 5, PAC thủy phân kém, hiệu quả keo tụ chỉ còn một phần nhỏ và phần lớn liều bị lãng phí. Nâng pH lên 6,5–7,5 bằng vôi trước.
Cần bao nhiêu vôi cho 1 m3 nước thải cao su?
Thường 0,3–1,2 kg/m3 tùy độ axit của mủ, phải chuẩn bằng cốc vì độ axit thay đổi theo mùa và theo loại mủ. Tốt nhất là đo pH sau khi trộn thay vì châm theo định mức cố định.
Nước thải cao su có mùi, PAC có giúp không?
PAC lấy đi mủ và protein còn lơ lửng, nhờ đó giảm mùi đáng kể. Nhưng H2S và amoniac hòa tan vẫn còn, cần thông gió bể và xử lý sinh học.
Bùn mủ có dùng làm phân bón được không?
Cần phân tích kim loại và vi sinh trước. Nhiều nơi ủ cùng vật liệu khô để làm phân hữu cơ, nhưng phải đáp ứng quy định về hàm lượng kim loại nặng và mầm bệnh.
Có số liệu phân tích nước sẵn?
Gửi cho chúng tôi — cấp sản phẩm, liều đề xuất và báo giá trong một ngày làm việc.